Chương 1 — Ví dụ cách trade một breakout

Nhiều người mới vào nghề thấy breakout (giá phá vỡ một mức quan trọng) khó đánh vì thị trường chạy rất nhanh, phải quyết định ngay, và thường xuất hiện những cây nến lớn. Cây nến lớn nghĩa là khoảng lỗ tiềm năng (risk) cao hơn, nên trader buộc phải giảm khối lượng lệnh. Tuy nhiên, nếu trader học được cách nhận ra một breakout có khả năng thành công, thì trader’s equation (phép tính so sánh xác suất thắng, mức lời kỳ vọng và mức lỗ) có thể rất mạnh.

Figure 1.1 — Breakouts Are Reliable Setups

Khi phần thảo luận về chart kéo dài nhiều trang, hãy nhớ bạn có thể vào website của Wiley (www.wiley.com/go/tradingtrends) để xem chart hoặc in ra. Nhờ đó bạn đọc mô tả trong sách mà không phải liên tục lật trang để nhìn lại chart.

Những breakout thành công, như các bull breakout (phá vỡ đi lên) trong Figure 1.1, có toán học rất tốt, nhưng về cảm xúc lại rất khó trade. Chúng diễn ra nhanh. Trader theo bản năng biết rằng risk nằm ở đáy của spike — tức đoạn giá chạy mạnh, gần như thẳng đứng. Họ đặt protective stop (lệnh cắt lỗ) thấp hơn low của cây nến thấp nhất trong bull spike một tick (bước giá nhỏ nhất), chẳng hạn dưới bar 14. Khoảng lỗ này thường lớn hơn mức họ chịu đựng hàng ngày. Họ muốn có pullback (giá lùi lại một chút rồi mới mua), nhưng biết rằng pullback nhiều khả năng sẽ không đến cho đến khi thị trường đã cao hơn. Họ sợ mua tại market (mua ngay giá hiện tại) vì cảm giác như đang mua đúng đỉnh của một spike. Nếu thị trường đảo chiều ngay ở tick kế tiếp, họ sẽ mua đúng đỉnh spike, mà lệnh cắt lỗ lại rất xa. Tuy nhiên, điều họ thường không nhận ra đủ là toán học đang đứng về phía họ.

Một khi đã có strong spike trong một breakout như thế này, xác suất có ít nhất một measured move lên — tức giá chạy tiếp một đoạn bằng chiều cao của spike — ít nhất 60 phần trăm, đôi khi lên tới 80 phần trăm. Nghĩa là họ có ít nhất 60 phần trăm cơ hội kiếm được ít nhất bằng mức lỗ ban đầu. Và nếu spike tiếp tục lớn lên sau khi họ vào lệnh, risk giữ nguyên nhưng mục tiêu measured move ngày càng cao hơn.

Ví dụ: trader mua tại close của bar 15 trên chart 5 minute của 10-Year U.S. Treasury Note Futures trong Figure 1.1. Họ sẽ risk đến một tick (một phần 64 của một point) dưới đáy của spike gồm hai cây nến, tức một tick dưới low của bar 14 — bảy tick dưới giá vào lệnh. Tại thời điểm này, vì trader tin thị trường đang always-in long (nếu buộc phải luôn có vị thế, họ sẽ chọn long), họ nghĩ có ít nhất 60 phần trăm khả năng thị trường sẽ cao hơn trong vài cây nến. Họ cũng nên giả định sẽ có ít nhất một measured move lên. Vì spike cao sáu tick, thị trường có ít nhất 60 phần trăm khả năng chạy lên ít nhất sáu tick trước khi rơi xuống lệnh cắt lỗ của họ.

Tại close của bar 19, spike đã lớn tới 17 tick. Vì nó vẫn còn là một breakout spike, vẫn còn ít nhất 60 phần trăm khả năng có ít nhất một measured move lên. Nếu trader lúc này đang không có lệnh (flat), họ có thể mua một vị thế nhỏ tại market và risk đến một tick dưới đáy bar 14 của spike, tức 18 tick, để kiếm 16 tick (nếu thị trường đi cao hơn 17 tick, họ có thể thoát với 16 tick lời). Những trader đã mua tại close của bar 15 vẫn đang risk bảy tick xuống dưới low của bar 14, nhưng lúc này có 60 phần trăm khả năng thị trường sẽ trade cao hơn high của bar 19 khoảng 17 tick, tức khoảng 28 tick lời (14 phần 32). Spike kết thúc tại bar 19, một khi cây nến kế tiếp là bear inside bar (nến giảm nằm gọn trong nến trước) thay vì một strong bull trend bar khác (nến tăng mạnh, thân lớn). Đây là pullback đầu tiên trong một chuỗi pullback thuộc phase channel (giai đoạn thị trường đi lên theo kênh, chậm hơn spike) của bull trend. Bar 24 đi lên trên mục tiêu measured move, và thị trường trade còn cao hơn khoảng một giờ sau đó.

Trong thực tế, hầu hết trader sẽ thắt chặt stop khi spike lớn dần, nên họ sẽ risk ít hơn mức vừa thảo luận. Nhiều trader mua tại close của bar 15 có thể đã nâng stop lên dưới bar 17 một khi nó đóng cửa, vì họ không muốn thị trường rơi xuống dưới một strong bull trend bar như vậy. Nếu điều đó xảy ra, họ sẽ tin giả thuyết ban đầu đã sai và không muốn risk một khoản lỗ lớn hơn. Khi bar 19 đóng cửa và trader thấy đó là một strong bull trend bar, nhiều người có thể đã đặt lệnh cắt lỗ vào micro measuring gap được tạo bởi cú breakout của bar 17. Low của bar 18 nằm trên high của bar 16 — khoảng trống nhỏ này là dấu hiệu sức mạnh. Trader muốn thị trường tiếp tục đi lên và không trade xuống dưới bar 18 rồi vào trong gap. Vì vậy một số trader sẽ kéo stop xuống dưới low của bar 18.

Nhiều trader có kinh nghiệm dùng spike để press trade — tức thêm long khi spike tiếp tục đi lên — vì họ biết spike có trader’s equation xuất sắc và cơ hội tuyệt vời ấy chỉ tồn tại ngắn. Trader cần aggressive khi thị trường đang đưa ra những trade có trader’s equation mạnh. Họ cũng cần trade rất ít hoặc không trade khi không có điều kiện ấy, chẳng hạn trong một tight trading range (vùng giá đi ngang, hẹp).

Bull spike đi lên từ bar 5 đã lật thị trường sang always-in long đối với hầu hết trader. Khi thị trường trade lên trên high của wedge bear flag tại bar 11 (cờ giảm hình nêm — một nhịp chỉnh trong xu hướng tăng), nhiều khả năng sẽ có khoảng một measured move lên. Bar 15 là strong bull trend bar thứ hai liên tiếp và đã xác nhận breakout trong suy nghĩ của nhiều trader. Cả bar 14 lẫn bar 15 đều là strong bull trend bar: thân lớn, không có đuôi đáng kể. Có buying pressure (áp lực mua) tốt suốt đoạn đi lên từ low của bar 5, thể hiện qua: nhiều strong bull trend bar, ít overlap (các nến ít chồng lên nhau), chỉ một vài bear trend bar, và không có các strong bear trend bar liên tiếp. Thị trường có thể đang ở giai đoạn đầu của một bull trend, và những trader thông minh đang tìm kiếm một bull breakout. Họ nóng lòng muốn long một khi bar 14 và bar 15 breakout, và trader tiếp tục mua không ngừng từng phần nhỏ suốt đường lên tới high của bar 19.

Điều quan trọng nhất mà trader phải buộc mình làm — và thường rất khó — là ngay khi họ tin rằng có một breakout spike đáng tin cậy, họ phải lấy ít nhất một vị thế nhỏ. Khi họ cảm thấy mình đang hy vọng có pullback nhưng lại sợ pullback sẽ không đến trong nhiều nến nữa, họ nên giả định rằng breakout đang mạnh. Họ phải quyết định lệnh cắt lỗ trong trường hợp xấu nhất sẽ nằm ở đâu — thường khá xa — và dùng mức đó làm stop. Vì stop sẽ lớn, vị thế ban đầu nên nhỏ nếu họ đang vào lệnh muộn. Một khi thị trường đi theo hướng của họ và họ có thể thắt chặt stop, họ có thể tìm cách thêm vào vị thế, nhưng không bao giờ vượt quá mức risk thông thường.

Khi mọi người đều muốn một pullback, thường thì pullback sẽ không đến trong một thời gian dài. Đó là vì mọi người tin thị trường sẽ sớm cao hơn, nhưng họ không nhất thiết tin nó sẽ thấp hơn trong thời gian tới. Những trader thông minh biết điều này và vì vậy bắt đầu mua theo từng phần nhỏ. Vì họ phải risk đến đáy của spike, họ mua nhỏ. Nếu risk của họ gấp ba lần bình thường, họ sẽ chỉ mua một phần ba size thông thường để giữ số tiền risk tuyệt đối trong mức bình thường. Khi strong bull tiếp tục mua từng phần nhỏ, áp lực mua này chống lại việc hình thành pullback. Strong bear nhìn thấy trend và họ cũng tin thị trường sẽ sớm cao hơn. Nếu họ nghĩ nó sẽ sớm cao hơn, họ sẽ ngừng tìm cách short. Không có lý gì để họ short nếu họ nghĩ rằng sau vài nến nữa họ có thể short ở mức giá tốt hơn. Vì vậy strong bear không short, còn strong bull đang mua từng phần nhỏ, phòng trường hợp không có pullback trong một thời gian dài.

Kết quả là gì? Thị trường tiếp tục đi cao hơn. Vì bạn cần làm những gì các smart trader đang làm, bạn cần mua ít nhất một lượng nhỏ tại market, hoặc trên một pullback một hoặc hai tick, và risk đến đáy của spike. Ngay cả nếu pullback bắt đầu ngay ở tick kế tiếp, khả năng cao là nó sẽ không rơi quá xa trước khi smart bull nhìn thấy đó là giá hời và mua mạnh. Hãy nhớ: mọi người đều đang chờ mua một pullback, nên khi cuối cùng nó đến, nó sẽ chỉ nhỏ và không kéo dài lâu. Tất cả những trader đã chờ mua sẽ nhìn đây là cơ hội mà họ muốn. Kết quả là vị thế của bạn sẽ sớm có lãi trở lại. Một khi thị trường đi đủ cao, bạn có thể tìm cách chốt một phần lời, hoặc tìm cách mua thêm trên một pullback — nhiều khả năng ở mức giá cao hơn entry ban đầu. Điểm quan trọng: ngay khi bạn quyết định rằng mua một pullback là ý tưởng tuyệt vời, bạn nên làm đúng những gì strong bull đang làm và mua ít nhất một vị thế nhỏ tại market.

Một số trader thích mua breakout khi thị trường đi lên trên một prior swing high (đỉnh cũ), vào lệnh bằng buy stop cao hơn đỉnh cũ một tick. Nhìn chung, lời lớn hơn, risk nhỏ hơn, và xác suất thắng cao hơn khi vào lệnh trên pullback. Nếu trader mua những breakout này, thường họ sẽ phải hold xuyên qua một pullback trước khi kiếm được nhiều lời. Thường thì mua pullback tốt hơn mua breakout. Ví dụ: thay vì mua trên bar 6 khi thị trường đi lên tới bar 9, trader’s equation có lẽ mạnh hơn nếu mua trên pullback tại bar 10.

Điều tương tự cũng đúng với cú move của bar 11 lên trên bar 9. Với mỗi breakout, trader phải quyết định nó sẽ thành công hay thất bại. Nếu họ tin nó sẽ thành công, họ sẽ tìm cách mua: tại close của nến breakout hoặc nến follow-through (nến xác nhận tiếp theo), tại và dưới low của nến trước, và trên high của nến trước. Nếu họ tin nó sẽ thất bại, họ sẽ không mua; nếu đang long thì sẽ thoát lệnh. Nếu họ tin failure sẽ trade xuống đủ xa cho một scalp (lời nhỏ, nhanh), họ có thể short để scalp. Nếu họ nghĩ failure sẽ dẫn tới đảo chiều xu hướng, họ có thể tìm cách swing một short đi xuống (giữ short lâu hơn, nhằm lời lớn). Trong trường hợp cụ thể này, khi thị trường đi mạnh lên trên double top của bar 9 và bar 11 (hai đỉnh gần cùng mức), việc mua breakout là hợp lý. Nhưng những trader mua tại close của bar 15 đã vào lệnh quanh cùng mức giá và có lý do vững chắc hơn để lấy trade: mua close của một strong bull trend bar trong một strong bull spike.

Nếu bất kỳ bull trend hoặc breakout nào trông chưa đủ mạnh để mua gần đỉnh spike — chẳng hạn tại close của nến gần nhất — thì trader’s equation mạnh hơn nếu trader thay vào đó chờ mua pullback. Bar 22 là nến thứ hai của một breakout từ một ii pattern (hai inside bar liên tiếp: nến sau nằm gọn trong nến trước) và do đó là khởi đầu của một final flag reversal setup tiềm năng (cờ cuối cùng trước khi đảo chiều). Đây nhiều khả năng là một minor buy climax (đỉnh mua nhỏ, giá đã chạy quá nhanh — được thảo luận trong book 3, chương về climax reversal). Tại thời điểm này, trader’s equation mạnh hơn nếu mua một pullback hơn là mua close của bar 22. Điều tương tự cũng đúng với bar 24. Khi trend trở nên two-sided hơn (cả bên mua lẫn bên bán đều chủ động), tốt hơn nên tìm cách mua pullback. Một khi giao dịch hai chiều trở nên đủ mạnh và các pullback trước đó đã sâu hơn và kéo dài khoảng năm nến, trader có thể bắt đầu short để scalp, chẳng hạn tại two-bar reversal ở bar 24 (short dưới low của nến giảm theo sau). Sau khi thị trường đã chuyển sang trading range (đi ngang), bear sẽ bắt đầu short cho swing trade, kỳ vọng các pullback sâu hơn và một trend reversal tiềm năng.

Những ví dụ khác về breakout pullback buy setup trong bull trend này bao gồm:

• High 2 bull flag tại bar 8 — một pullback từ cú rally tới bar 6, vốn đã breakout khỏi bear channel từ bar 3 đến bar 5. (High 2 = nhịp chỉnh thứ hai trong xu hướng tăng; bull flag = cờ tăng, tức nhịp nghỉ rồi tiếp tục lên.)
• High 2 tại bar 12 ở moving average (bar 11 đã break lên trên trading range và ra khỏi high 1 bull flag tại bar 10; cú push xuống đầu tiên là bear bar hình thành hai nến sau bar 11).
• Outside up bar tại bar 14 (nến phá cả high lẫn low của nến trước, rồi đóng phía trên). Trader có thể đã mua khi nó đi outside up, nhưng xác suất thắng cao hơn nếu họ mua trên bar 14, vì đó là một bull trend bar.
• ii tại bar 20.
• High 2 tại bar 23 (bar 23 là entry bar — nến mà lệnh được khớp).
• High 2 tại bar 25 (mọi double bottom — hai đáy gần cùng mức — đều là high 2 pattern).

Signal bar (nến tín hiệu) đáng tin cậy hơn khi nó có bull body (thân tăng).

Nhìn chung, bất cứ khi nào có pullback đầu tiên trong một trend vừa mới trở nên mạnh mẽ always-in long, trader nên ngay lập tức đặt buy stop để mua trên high của spike. Đó là vì nhiều trader sợ mua dưới low của nến trước hoặc trên một high 1, nghĩ rằng thị trường có thể có pullback hai chân. Tuy nhiên, nếu họ chờ pullback hai chân, họ sẽ bỏ lỡ nhiều trong số những trend mạnh nhất. Để tránh bị trapped ngoài một strong trend (đứng ngoài trong khi giá chạy mất), trader cần tạo thói quen đặt buy stop kiểu last-ditch (lệnh mua cuối cùng, phòng hờ). Nếu họ mua high 1, họ có thể hủy buy stop ấy. Nhưng nếu họ bỏ lỡ các entry sớm hơn, ít nhất họ vẫn sẽ vào được trend — điều họ cần làm.

Đến bar 19, trend rõ ràng đã rất mạnh và nhiều khả năng sẽ tiếp tục đi lên khoảng một measured move dựa trên chiều cao của spike. Ngay khi thị trường cho dấu hiệu có thể có pullback, trader cần đặt lệnh buy stop entry kiểu worst-case trên high của spike. Nến sau bar 19 là một bear trend bar và có thể là khởi đầu của một pullback. Họ cần đặt buy stop cao hơn high của bar 19 một tick, phòng trường hợp trend nhanh chóng tiếp diễn. Nếu thay vào đó họ mua setup high 1 của ii tại bar 20, họ sẽ hủy buy stop trên bar 19. Tuy nhiên, nếu vì bất kỳ lý do nào họ bỏ lỡ việc mua high 1, ít nhất họ vẫn sẽ bị quét vào trend khi thị trường đi lên new high. Lệnh cắt lỗ ban đầu của họ sẽ nằm dưới minor pullback gần nhất, tức low của bar 20.

Bar 24 là một two-bar bull spike và là buy climax thứ ba liên tiếp không có correction (ba lần giá chạy mạnh lên mà không chỉnh). Không còn đủ thời gian trong ngày cho một correction 10 nến, hai chân, vì vậy không nhiều bear sẵn sàng short nó — đặc biệt vì cú move lên từ bar 5 và bar 12 có rất ít selling pressure (áp lực bán). Tuy nhiên, một số bull đã dùng nó làm cơ hội để chốt profit, và hóa ra đó là quyết định hợp lý, vì thị trường không quay lại trên high của nó trong phần còn lại của ngày.

Trader biết rằng hầu hết nỗ lực reverse một trend đều thất bại, và nhiều người thích fade những nỗ lực ấy (đánh ngược lại nỗ lực đảo chiều). Nến trước bar 12 là một large bear trend bar, vốn là cú break xuống dưới trend line và một nỗ lực reverse xuống từ bull breakout tại bar 11. Bull mua close của bear trend bar, kỳ vọng một move trở lại high của nó, và có lẽ một measured move lên bằng chiều cao của bar. Một khi họ thấy bar 12 có bull close (đóng cửa tăng), họ mua close của bar 12 và trên high của nó. Một bear breakout thành công thường được theo sau bởi một bear trend bar khác, hoặc ít nhất một doji (nến thân rất nhỏ, hai phe giằng co). Nếu thay vào đó có một bull body — dù nhỏ — thì khả năng nỗ lực breakout thất bại sẽ cao hơn, đặc biệt khi nến nằm tại moving average trong một bull trend. Bear muốn một bear channel sau bear spike, hoặc một dạng bear trend nào đó khác. Nhưng bull nhìn bear spike như cơ hội để mua trong một đợt giảm giá ngắn. Bear spike, đặc biệt trên daily chart, có thể do tin tức, nhưng hầu hết thất bại trong việc có follow-through (không có nến xác nhận tiếp theo). Các fundamentals bullish dài hạn chiến thắng, dẫn tới một failed bear breakout và sự tiếp diễn của bull trend. Bear trở nên hứng khởi và đầy hy vọng vì tin xấu, nhưng tin tức thường chỉ là sự kiện nhỏ trong một ngày, tầm thường so với tổng hòa của tất cả fundamentals.

Figure 1.2 — Breakout Pullback

Figure 1.2 cho thấy khi một bull swing (nhịp tăng) có breakout lên phía trên, thị trường thường test trở lại vào breakout gap (khoảng trống tạo ra khi giá phá vỡ). Thị trường sold off xuống tới bar 8 rồi reverse lên. Bar 12 là một second-entry moving average gap bar short (lần vào lệnh short thứ hai khi giá nằm dưới moving average, tạo gap với đường trung bình), nhưng nó thất bại. Thay vì test đáy giảm, thị trường break lên phía trên tại bar 13. Low của nến sau nến breakout và high của điểm breakout tại bar 11 tạo thành một breakout gap. Hoặc midpoint (điểm giữa) của gap ấy, hoặc high của chân lên đầu tiên tới bar 11, đều có thể dẫn tới một measured move lên. Sau spike lên tại bar 13, có một tight four-bar channel (kênh chặt gồm bốn nến) kết thúc tại bar 15, rồi một cú test xuống đáy của channel. Cú test tại bar 19 cũng test vào breakout gap — điều thường xảy ra trong những tình huống này.

Cú selloff từ bar 5 đến bar 8 không có pullback, và nến sau bar 8 là nến đầu tiên trade trên high của nến trước. Tại sao những trader có kinh nghiệm lại bao giờ mua lại những short đang rất lãi, khi pullback đầu tiên trong một strong trend thường thất bại? Họ đã học được rằng mình luôn phải tìm lý do để chốt một phần hoặc toàn bộ profit, đặc biệt khi profit lớn, vì những profit ấy có thể biến mất rất nhanh, nhất là sau một sell climax tiềm năng (đỉnh bán: giá đã rơi quá xa, quá nhanh). Ở đây có ba sell climax liên tiếp (các move xuống tới bar 6, 7 và 8), và inside bar sau bar 7 là một final flag tiềm năng (những pattern này được thảo luận trong book 3). Khả năng cao rằng thị trường sẽ correct lên khoảng 10 nến, có lẽ tới moving average, low của bar 4, hoặc thậm chí high của bar 5. Bear nhìn đây như một cơ hội tuyệt vời để chốt profit quanh bar 8, kỳ vọng ít nhất một cú rally 10 nến, rồi tìm cách sell lại cao hơn nhiều nếu một sell setup hình thành. Cú move lên mạnh đến mức không có sell pattern nào, và bear vui vì đã khôn ngoan chốt profit, đồng thời không bận tâm về việc thiếu một cơ hội short tốt khác. Nếu họ giữ short, toàn bộ profit sẽ biến thành loss. Profit taking là nguyên nhân của pullback đầu tiên trong bất kỳ strong trend nào. Những bear bỏ lỡ cú selloff đã hy vọng có một pullback để họ short, nhưng họ không bao giờ có được cơ hội ấy.

Những bear bỏ lỡ cú selloff tới bar 4, hoặc đã chốt profit tại bar 4 và đang tìm cách sell lại trên một pullback, đã có cơ hội tại low 2 của bar 5 ở moving average. Nó có bear body và cũng là một 20-gap bar short setup (setup short khi giá nằm dưới EMA 20, tạo gap với đường trung bình — được thảo luận sau trong cuốn sách này).